मायक्रो एटीएम : ग्रामीण भागातील बँकिंग सेवांना नवी दिशा
भारतातील अनेक ग्रामीण भाग आजही बँकिंग सुविधांपासून पूर्णपणे जोडले गेलेले नाहीत. गावातील लोकांना पैसे काढण्यासाठी किंवा बँक व्यवहारासाठी अनेकदा 10-20 किमी दूर शहरात जावे लागते. अशा परिस्थितीत मायक्रो एटीएम (Micro ATM). ही संकल्पना ग्रामीण भागासाठी मोठा दिलासा ठरत आहे.
मायक्रो एटीएम म्हणजे एक छोटे, पोर्टेबल उपकरण आहे जे सामान्य एटीएमप्रमाणेच काही मूलभूत बँकिंग सेवा देऊ शकते. या यंत्राच्या मदतीने गावातील लोकांना पैसे काढणे, खाते शिल्लक तपासणे, मिनी स्टेटमेंट मिळवणे किंवा पैसे ट्रान्सफर करणे यांसारख्या सुविधा स्थानिक स्तरावरच मिळतात.
गावातच मिळणार बँकिंग सेवा
मायक्रो एटीएमची सर्वात मोठी खासियत म्हणजे ते बँक प्रतिनिधी (Banking Correspondent) किंवा स्थानिक दुकानदारांकडून चालवले जाते. त्यामुळे गावातच “छोटे बँक केंद्र” तयार होते. लोकांना शहरातील बँकेत रांगेत उभे राहण्याची गरज उरत नाही.
बहुतेक मायक्रो एटीएममध्ये आधार आधारित बायोमेट्रिक ओळख. असते. ग्राहक फक्त आधार क्रमांक आणि बोटाचा ठसा देऊन व्यवहार करू शकतो. त्यामुळे कार्ड किंवा पिनची गरजही कमी होते.
ग्रामीण अर्थव्यवस्थेला चालना
ग्रामीण भागात अजूनही रोख व्यवहार मोठ्या प्रमाणावर होतात. मायक्रो एटीएममुळे गावातच पैसे उपलब्ध होतात आणि स्थानिक व्यापाराला गती मिळते. किराणा दुकान, छोटा व्यवसाय किंवा शेतकरी यांना तात्काळ पैसे काढता येतात.
याशिवाय सरकारी योजना, पेन्शन, अनुदान किंवा Direct Benefit Transfer (DBT) यासारखी रक्कम थेट खात्यात जमा होते आणि ती मायक्रो एटीएममधून सहज काढता येते. त्यामुळे लाभार्थ्यांना वेळ आणि खर्च दोन्ही वाचतात.
